مورفين ( Morphine )

زماني,   آمين هاي طبيعي به دست آمده از منابع طبيعي را به دليل قليايي محلولهاي آبي آنها "" قلياي گياهي ""مي ناميدند که امروزه به آلکالوئيد ها مشهورند . مطالعه آلکالوئيدها اهميت شاياني در رشد و شکوفايي شيمي آلي در سده نوزدهم ميلادي داشته است و امروزه نيز قلمرو جالبي از تحقيق به شمار مي رود .کاربردهاي پزشکي مورفين دست کم از سده هفدهم ميلادي که عصاره خام خشخاش)پاپاورسومنيفروم ) براي کاهش درد به کار مي رفت . شناخته شده است . مورفين اولين آلکالوئيدي است که به طور خالص از خشخاش استخراج شده است و ترکيبات مشابه آن مانند کدئين ( Codeine )  نيز در طبيعت وجود دارد . کدئين که مشتق ساده متيل اتر مرفين است در داروهاي ضد سرفه و ضد التهاب به عنوان مسکن تجويز مي شود. هروئين (Heroin  ) نيز از مشتق هاي مرفين به شمار مي رود که در طبيعت وجود ندارد و با استيل دار کردن مورفين به دست مي آيد . پژوهش هاي شيميايي مربوط به ساختار مورفين در سده نوزدهم و اوايل سده بيستم شماري از بهترين مغز هاي شيمي را به خود مشغول داشت تا اينکه در سال 1924 معما به دست رابرت رابينسون (Robert Robinson  ) گشوده شد . مورفين و مشتق هاي آن مواد دارويي  بسيار مفيدي به شمار مي روند اما خاصيت اعتياد آوري آنها مشکلات اجتماعي بزرگي ايجاد کرده است . بنا بر اين کوشش هاي فراواني براي درک کارکرد مورفين در بدن و تهيه مشتق هايي ار آن که داراي خاصيت ضد درد و فاقد اعتياد آوري باشند صورت گرفته است . آنچه تاکنون علم شيمي به آن دست يافته است حاکي از اتصال مورفين به موضع گيرنده مخدر در مغز است که اختلالي در ارسال پيام درد به مغز ايجاد     نمي کند بلکه پيام در مغز را تغيير مي دهد .

صد ها مولکول شبه مورفين ساخته شده و از لحاظ خواص ضد درد مورد آزمايش قرار گرفته است . تحقيقات نشان داده است که فقط بخشي از ساختار پيچيده مورفين براي فعاليت بيولوژيکي آن اهميت دارد ( Morphine Rule ).

مپريدين ( Demoral ) يکي از داروهاي پرمصرف در مسکن ها و متادون ( Methadone ) داروي درمان اعتياد به هروئين که از قاعده مورفين طبعيت مي کند . 

Codeine                                            Morphine                                     Heroine